Batareyka udulubsa və ya buruna, qulağa salınıbsa nə etməli?
Qısa cavab
Dərhal həkimə müraciət edin — bu, təcili vəziyyətdir. Düyməvari batareyka nəm toxumada kimyəvi yanıq yaradır və qısa müddətdə burun çəpərini, qulaq keçəcəyini və ya qida borusunu zədələyə bilər. Batareykanı özünüz çıxarmağa çalışmayın, uşağa yemək və içmək verməyin, dərhal təcili yardım çağırın və ya ən yaxın xəstəxanaya gedin.
Burunda yad cisim
Hansı əlamətlər şübhə yaratmalıdır? Uşaqda bir tərəfli burun tutulması, bir tərəfdən gələn pis qoxulu, irinli və ya qanlı axıntı, burundan və ağızdan qoxu. Uzun müddət qalan yad cisim ətrafında duz çöküntüləri yığılır və daşlaşmış yad cisim — rinolit — əmələ gəlir; belə hallar böyüklərdə də illər sonra aşkarlana bilər.
Nə etməməli: yad cismi barmaqla, pinsetlə çıxarmağa çalışmaq (daha dərinə itələnə bilər), uşağın burnuna üfürmək və ya "üfürmə" üsulu ilə xalq müalicəsinə müraciət etmək — yad cisim nəfəs yoluna düşə bilər.
Həkim nə edir: burun endoskopla müayinə olunur, yad cisim görmə nəzarəti altında xüsusi alətlə və ya aspiratorla çıxarılır. Rinolit şübhəsində KT faydalı ola bilər; bəzi hallarda prosedur anesteziya altında aparılır.
Qulaqda yad cisim
Əlamətlər: qulaqda tutulma, ağrı, eşitmənin azalması, küy, axıntı; bəzən heç bir şikayət olmur və yad cisim təsadüfən tapılır.
Nə etməməli: qulağa çöp, sancaq, pinset salmaq — dar qulaq keçəcəyində yumru əşya daha dərinə itələnə və qulaq pərdəsini zədələyə bilər. Pərdə zədəsi ehtimalı olduqda qulağa su və ya damcı tökülməməlidir. Qulağa canlı həşərat girərsə, sakit qalın və dərhal həkimə müraciət edin.
Həkim nə edir: qulaq keçəcəyi endoskopla görüntülənir, yad cisim xüsusi alətlə və ya sorucu ilə çıxarılır. Kiçik uşaqlarda və pərdəyə yapışmış yad cisimlərdə yüngül sedasiya və ya qısa anesteziya lazım ola bilər.
Boğazda yad cisim, balıq sümüyü
Nə edirsiniz, nə etmirsiniz? Balıq sümüyü batanda çox vaxt quru çörək, kartof və ya digər bərk qida ilə onu "ötürməyə" çalışırlar. Bu, sümüyü daha dərinə batıra bilər. Barmaqla çıxarmağa çalışmaq, boğazı ovmaq, "çöpçü" adlanan qeyri-həkim müdaxiləsi də risklidir.
Nə vaxt təcili müraciət lazımdır? Kəskin, bir nöqtədə sancan ağrı, udqunmada batma hissi, tüpürcəyi uda bilməmək, ağız suyunun axması, qan, nəfəs almaqda çətinlik. Kiçik uşaq tüpürcəyini uda bilmirsə, bu, təcili vəziyyətdir.
Həkim nə edir: sümük çox vaxt badamcıqda, dil kökündə və ya udlaqda ilişib qalır. Birbaşa baxışla və ya endoskopla tapılır, çox vaxt yerli keyitmə ilə, xəstə oyaq vəziyyətdə çıxarılır. Dərin yerləşmiş yad cisimlər anesteziya və əlavə müayinə tələb edə bilər.
Həkimin təcrübəsi
Op. Dr. Dilşad Şadlinskayanın öz praktikasından
- "Burundan, boğazdan və ya qulaqdan yad cismin çıxarılması" LOR Hospital-ın rəsmi profilində və bannerında həkimin istiqamətləri sırasındadır.
- Dr. Şadlinskaya uşaqların burnundan muncuq, oyuncaq hissələri, qida qırıntıları, batareyka; qulaqdan muncuq, karandaş ucu, pambıq, üzgüçülük tıxacı; körpələrin və böyüklərin boğazından balıq və toyuq sümüyü; böyüklərdə illərlə burunda qalıb daşlaşmış yad cisimlər (rinolit) çıxardığı halları paylaşıb.
- Həkim yad cismi çıxarmağa özbaşına cəhd etməməyi və "çöpçüyə" deyil, LOR həkiminə müraciət etməyi ardıcıl olaraq tövsiyə edir; AzTV-nin "Analar akademiyası" verilişində "çöp qalma" mövzusunda sualları cavablandırıb.