Səs və qırtlaq
Səs və qırtlaq problemləri: foniatr müayinəsi və müalicəsi
Op. Dr. Dilşad Şadlinskaya LOR cərrahı olmaqla yanaşı foniatrdır — səs və qırtlaq xəstəlikləri ilə məşğul olan mütəxəssis. O, səsin xırıltısı, batması, tez yorulması, uşaqlarda səs problemləri, yeniyetmə oğlanlarda səsin incə qalması və səs teli törəmələri ilə müraciət edənləri müayinə edir, səs terapiyası və mikrocərrahi müalicə aparır.
6 mövzu
Foniatr kimdir?
Qısa cavab
Foniatr səsin yaranmasında iştirak edən orqanların — ilk növbədə qırtlaq və səs tellərinin — xəstəliklərini müayinə və müalicə edən həkimdir. Foniatriya qulaq-burun-boğaz ixtisasının səs, nitq və udqunma ilə bağlı sahəsidir. Foniatr səs problemlərinin səbəbini müəyyən edir və müalicəni seçir: səs terapiyası, dərman və ya cərrahiyyə.
Səs dəyişikliyi nə vaxt müayinə tələb edir?
Səsdəki dəyişiklik bir neçə həftə ərzində keçmirsə, xüsusilə siqaret çəkənlərdə, qırtlaq mütləq müayinə olunmalıdır. Səs dəyişikliyi ilə yanaşı nəfəs darlığı, udqunmada çətinlik, qanlı bəlğəm və ya boyunda şişkinlik varsa, müraciəti gecikdirməyin. Dr. Şadlinskaya səs batması bir həftədən uzun sürərsə həkimə getməyi tövsiyə edir.
Səs problemləri kimlərdə daha çox olur?
- səsdən peşəkar istifadə edənlərdə: müəllim, müğənni, aparıcı, çağrı mərkəzi işçisi;
- çox qışqıran, ucadan danışan uşaqlarda;
- siqaret çəkənlərdə;
- reflüksü olanlarda;
- tez-tez soyuqdəymə və laringit keçirənlərdə.
Qırtlaq necə müayinə olunur?
Səs telləri nazik endoskopla — ağızdan və ya burundan — görüntülənir. Müayinə saniyələr, bir neçə dəqiqə çəkir və adətən ağrı vermir; kiçik uşaqlarda burundan keçirilən nazik endoskopdan istifadə olunur. Görüntü monitorda əks olunur. Lazım olduqda səsin keyfiyyəti xüsusi proqramlarla qiymətləndirilir.
Bu bölmədəki mövzular
Həkimin təcrübəsi
Op. Dr. Dilşad Şadlinskayanın öz praktikasından
- LOR Hospital-ın rəsmi profilində vəzifəsi "Qulaq Burun Boğaz cərrahı, Foniatr" kimi göstərilib; hospitalın paylaşımlarında "Səs terapevti" kimi də təqdim olunur.
- Səs sahəsi üzrə hazırlıq: larinqostroboskopiya, səs terapiyası və endoskopik müayinə kursu (NERAS, Bakı, 2014), "Otorinolarinqologiya və səs terapiyası" (İstanbul Medeniyet Universiteti, 2015), "Qırtlaq xəstəlikləri" və "Səs terapiyası" kursu (Tallinn, 2017).
- 30-cu UEP (Avropa Foniatrlar İttifaqı) Konqresinin (Antalya, 27–30 aprel 2023) fakültə heyətində yer alıb; öz paylaşımına görə orada uşaqlarda səs problemlərindən danışıb.
- VoiceIstanbul 2024 konqresində (İstanbul, 26 aprel 2024) Dr. Kamil Süleymanovla birgə "The Vital Role of Voice Doctors in Sustaining Singer's Vocal Health: Assessment, Intervention, and Ongoing Surveillance" (müğənnilərin səs sağlamlığının qorunmasında səs həkiminin rolu) mövzusunda məruzə edib.
- "Foniatriyada yeni üfüqlər" — Azərbaycan Foniatrlar və Loqopedlər Cəmiyyətinin 1-ci Beynəlxalq Konqresində (Bakı, 3–4 iyun 2026) "Uşaqlarda səs teli problemlərinə yanaşma" mövzusunda çıxış edib. (konqresin keçirilməsi:)
