Adenoid nədir?
Qısa cavab
Adenoid burun boşluğunun arxasında, burun-udlaqda yerləşən limfoid toxumadır. Uşaqlıqda infeksiyalara qarşı müdafiədə iştirak edir və adətən məktəb yaşından sonra tədricən kiçilir. Adenoid həddindən artıq böyüdükdə və ya tez-tez iltihablandıqda burun tənəffüsünü pozur, Yevstax borusunu daraldır və qulaq problemlərinə səbəb olur.
Hansı əlamətlər adenoiddən xəbər verə bilər?
- uşaq gündüz və gecə ağzı açıq nəfəs alır;
- xoruldayır, yuxuda nəfəsi qısa müddətə dayanır, boğulur;
- burundan danışır ("tıntınlıq");
- burun axıntısı həftələrlə, bəzən irinli davam edir;
- tez-tez qulaq ağrısı, orta qulaqda maye, eşitmənin zəifləməsi olur;
- gecə tərləyir, narahat yatır, səhər yorğun oyanır;
- gündüz əsəbi, diqqətsiz olur, iştahı zəifdir.
Uzun müddət ağızla nəfəs alma üz-çənə quruluşunun və diş sırasının formalaşmasına da təsir göstərə bilər.
Adenoid necə müəyyən edilir?
Adenoid ağız açanda görünmür. Ən informativ üsul burun endoskopiyasıdır: nazik endoskopla adenoidin ölçüsü, burun-udlağın nə qədər hissəsini tutduğu və yerləşməsi birbaşa görünür, valideyn də monitordan izləyə bilər. Bəzən rentgen müayinəsindən də istifadə olunur. Qulaq şikayəti varsa, qulaq pərdəsi və eşitmə yoxlanılır.
Adenoidin dərəcələri nəyi bildirir?
Endoskopiyada adenoidin burun-udlağı tutma dərəcəsi qiymətləndirilir. Yüksək dərəcəli, burun-udlağı demək olar tam tutan adenoid ciddi tənəffüs pozuntusu yaradır. Amma qərar yalnız dərəcəyə görə verilmir: kiçik adenoid də Yevstax borusunun ağzında yerləşərsə, qulaq problemləri yarada bilər.
Müalicə yolları
Müşahidə və dərman müalicəsi
— şikayətlər yüngüldürsə, adenoid kiçikdirsə; həkim tərəfindən seçilən spreylər və burun təmizliyi.
Adenoidektomiya
— adenoid tənəffüsü, yuxunu, eşitməni pozursa, dərman kömək etmirsə. Əməliyyat haqqında ətraflı.
Adenoid öz-özünə kiçilməyəcəkmi?
Kiçilə bilər, amma hər uşaqda eyni vaxtda və eyni dərəcədə deyil. Əsas məsələ gözləmə dövründə adenoidin yaratdığı problemlərdir: pozulmuş yuxu, eşitmə itkisi, təkrarlanan otitlər, üz-çənə inkişafına təsir. Ona görə də qərar "adenoid nə vaxtsa kiçiləcəkmi" sualına deyil, bu gün uşağa necə təsir etdiyinə əsaslanır.
Həkimin təcrübəsi
Op. Dr. Dilşad Şadlinskayanın öz praktikasından
- Dr. Şadlinskaya adenoidin dərəcəsini endoskopik müayinə ilə müəyyən edir; yüksək dərəcəli adenoidi əməliyyata birbaşa göstəriş kimi qiymətləndirir, yüngül hallarda əvvəlcə müalicə yazıb nəticəyə görə qərar verir.
- Adenoidi olan uşaqlarda eşitməni, qulaq pərdəsini və yuxu şikayətlərini birlikdə qiymətləndirir.
- AzTV-nin "Analar akademiyası", MTV-nin "Gümrah həyat" verilişlərində və Naxçıvan TV-də adenoid mövzusunda çıxış edib; YouTube kanalında "Burun ətini niyə vaxtında əməliyyat etmək lazımdır?" videosu var.
- LOR Hospital-ın "Bir Sual, Bir Cavab" rubrikasında "Uşaqlarda burun ətinin əlamətləri hansılardır?" mövzusunda çıxış edib.
