Tonzillektomiya nədir?
Qısa cavab
Tonzillektomiya damaq badamcıqlarının (tonzillərin) tam götürülməsi əməliyyatıdır. Əməliyyat ağız yolu ilə, ümumi anesteziya altında aparılır; xaricdə kəsik olmur. Adenoid də böyükdürsə, eyni əməliyyatda götürülür — buna adenotonzillektomiya deyilir. Həm uşaqlarda, həm də böyüklərdə icra edilir.
Kimə tövsiyə edilir?
- tez-tez və ağır keçən angina (tezlik və ağırlıq həkim tərəfindən qiymətləndirilir);
- böyük tonzillər səbəbindən xoruldama, yuxuda nəfəs fasilələri, udqunma və qidalanma çətinliyi;
- təkrarlanan paratonzilyar abses;
- xroniki tonzillit: daimi tıxaclar, ağız qoxusu, boğazda narahatlıq;
- badamcıqlarda asimmetriya və ya törəmə şübhəsi (müayinə üçün).
Böyük yaşda əməliyyat etmək olarmı?
Bəli. Tonzillektomiyanın yaş məhdudiyyəti yoxdur; qərar göstərişə və ümumi sağlamlıq vəziyyətinə görə verilir. Böyüklərdə sağalma dövrü adətən uşaqlara nisbətən daha ağrılı keçir, bu, əməliyyatdan əvvəl müzakirə edilir.
Əməliyyat necə aparılır?
Anesteziyadan sonra ağız xüsusi genişləndiricilə açıq saxlanılır, badamcıqlar kapsulu ilə birlikdə ətraf toxumadan ayrılır, qanaxma nəzarətə alınır. Müxtəlif cərrahi texnikalar mövcuddur (soyuq alətlər, elektrocərrahi və digər enerji üsulları); texnikanı həkim seçir.
Əməliyyatdan sonrakı günlər
Ağrı
Əməliyyat anesteziya altında olduğu üçün zamanı ağrı hiss edilmir, lakin sonrakı günlərdə boğaz ağrısı gözləniləndir — adətən bir-iki həftə ərzində tədricən azalır. Ağrı qulağa yayıla bilər. Həkimin təyin etdiyi ağrıkəsicilər müntəzəm qəbul edilməlidir.
Qidalanma və maye
Bol maye qəbulu vacibdir. Yumşaq, sərin, çox isti və ədviyyatlı olmayan qidalar tövsiyə olunur; bərk, qabıqlı qidalardan çəkinmək lazımdır. Soyuq qidalar, o cümlədən dondurma, adətən icazəlidir.
Ağ ərp
Badamcıq yatağında ağ-boz ərp normaldır, infeksiya əlaməti deyil; təxminən birinci həftənin sonunda qopmağa başlayır.
Qanaxma riski
Qanaxma xüsusilə ilk gün və ərpin qopduğu dövrdə (birinci həftənin sonu — ikinci həftənin əvvəli) mümkündür. Ağızdan qan gələrsə, dərhal həkimə və ya təcili yardıma müraciət edin.
Aktivlik
Məktəbə, işə və idmana qayıtma vaxtını həkim fərdi müəyyən edir.
Həkimin təcrübəsi
Op. Dr. Dilşad Şadlinskayanın öz praktikasından
- Tonzillektomiya LOR Hospital-ın rəsmi profilində və bannerında həkimin istiqamətləri sırasındadır.
- Dr. Şadlinskaya tonzillektomiyanı həm uşaqlarda, həm də böyüklərdə, o cümlədən yaşlı xəstələrdə icra etdiyini paylaşımlarında göstərir; adenotonzillektomiya və "burun-boğaz əti" əməliyyatları paylaşımlarında ən çox yer alan mövzudur.
- Həkimin praktikasında planlı əməliyyatdan sonra xəstə adətən bir neçə saatlıq müşahidədən sonra evə yazılır, ilk kontrol müayinə təxminən bir həftə sonra — ərpin qopduğu dövrdə aparılır.
- Göstəriş olduqda tonzillektomiyanı septoplastika, burun balıqqulaqlarının kiçildilməsi və sinus cərrahiyyəsi ilə eyni anesteziya zamanı icra edib.
- 6–8 iyun 2024-cü ildə İstanbulda keçirilən "13th Balkan Congress of Otorhinolaryngology – Head and Neck Surgery" və "3rd Congress of Central and West Asian ORL-HNS Association" birgə konqresində moderator kimi çıxış edib.
Tez-tez verilən suallar
Boğaz əti lazımlı orqan deyilmi, niyə götürülür?
Sağlam badamcıq götürülmür. Əməliyyat badamcıq funksiyasını itirdikdə, tez-tez iltihablanaraq orqanizmə zərər verdikdə və ya ölçüsü ilə tənəffüsə, udqunmaya mane olduqda tövsiyə olunur.
Əməliyyatı yayda etmək olarmı?
Bəli. Burun-boğaz əməliyyatları üçün fəsil məhdudiyyəti yoxdur; əsas şərt xəstənin əməliyyat günü sağlam olmasıdır.
Əməliyyatdan sonra dondurma yemək olarmı?
Adətən bəli — soyuq və yumşaq qidalar boğazı rahatlada bilər. Qidalanma qaydalarını həkim əməliyyatdan sonra ətraflı izah edir.